އީކޮމާސް ފީ އަކީ ބޭރު ފައިސާގެ ޚަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލު ކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުންވެސް އަޅާފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް

ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް (ބީއެމްއެލް) އިން ވަނީ ދިވެހި ރުފިޔާގެ ޑެބިޓް ކާޑު ބޭނުންކޮށްގެން އީ-ކޮމާސްގެ ހަ ޕްލެޓްފޯމަކުން ކުރާ މުއާމަލާތްތަކުން 30% ގެ ފީއެއް ނަގަން ފަށާފައެވެ.

މި ޕްލެޓްފޯމްތަކަކީ:

• ޓެމޫ
• ޝީން
• އަލީބާބާ
• އަލީއެކްސްޕްރެސް
• ލަޒާޑާ
• އީބޭ

1 ޖުލައި 2025 ގައި ތަޢާރަފުކުރެވުނު މި ސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދަކީ އަމިއްލަ ކާޑުތައް ބޭނުންކޮށްގެން ވިޔަފާރީގެ ބޮޑެތި މުއާމަލާތްތައް ހުއްޓުވުމެވެ.

މި ބަދަލު ގެނެވިފައިވަނީ މަހަކު ބޭރު ފައިސާގެ ކާޑުން ޚަރަދުކުރެވޭ މިންވަރު 250 އެމެރިކާ ޑޮލަރުން 500 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް އިތުރުކޮށްދިނުމާއިއެކުގަކަން ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހެއެވެ. މި 30%ގެ ފީ އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ އެކައުންޓްތަކާ ގުޅިފައިވާ ޑެބިޓް ކާޑުތަކާއި، ކްރެޑިޓް ކާޑުތަކަށް ނުހިނގާނެއެވެ. އަދި ހޮޓާ ބުކިންގ، މެޑިކަލް ޕޭމަންޓްތައް، ޓިއުޝަން ފީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަބްސްކްރިޕްޝަންތައް ފަދަ މުހިންމު މުއާމަލާތްތަކަށްވެސް މި ފީ ނުހިނގާނެއެވެ.

ބީއެމްއެލްއިން މަޢުލޫމާތު ދޭގޮތުގައި، ބޭންކުން މަހަކު 45 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ ގިނައިން ބޭރުގެ މުޢާމަލާތްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން 75% ޚަރަދުކުރެވެނީ އީ-ކޮމާސް ޕްލެޓްފޯމްތަކަށެވެ. އަދި 6 ވިޔަފާރިއަކުން މި ޢަދަދުގެ ތިންބައިކުޅައެއްބައި ހިއްސާކުރެއެވެ. ހަމައެކަނި ޓެމޫއިންވެސް މަހަކު 7 މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރު ހިއްސާކުރެއެވެ. ބީއެމްއެލްއިން ފާހަގަ ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މީގެ ބޮޑު ބައެއް މަދުބަޔަކު އަންނަނީ އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ކާޑުތައް އެއްކޮށްގެން ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމަށް ބޭނުންކުރަމުންނެވެ.

ބީއެމްއެލްއިން ބުނާގޮތުގައި، އައު ފީގެ މަޤްޞަދަކީ މުޖުތަމަޢުއަށް ބޭރު ފައިސާ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އިސްކަންދިނުންކަމަށެވެ.

ބީއެމްއެލްގެ މި އުސޫލަކީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި އެހެން ޤައުމުތަކުންވެސް ޑޮލަރުގެ ދަތިކަމާއި ކުރިމަތިލުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ އެއްގޮތް ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. މިގޮތުން ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަމާއި، އިމްޕޯޓް ޚަރަދުތައް އިތުރުވުމާއި، ކާޑު ނިޒާމުގެ ނަހަމަ ބޭނުންކުރުން ފަދަ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް މިފަދަ، އަދި މިއަށްވުރެވެސް ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވެއެވެ.

މިސާލަކަށް، މިޞްރުގައި 2023 ވަނަ އަހަރު ކާޑުން ޚަރަދުކުރެވޭ މިންވަރު ހަނިކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ބޭރު ފައިސާގެ ކާޑުތަކުގެ 70% އަށްވުރެ ގިނަ ބޭނުންކުރެވެނީ އޮންލައިން ޝޮޕިންގއަށްކަން ފާހަގަކުރެވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. ބައެއް ބޭންކުތަކުން ސްޓްރީމިންގ އަދި ޝޮޕިންގ ސައިޓްތަކަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފައިސާ ދެއްކުންވެސް ހުއްޓުވިއެވެ. 2024 ގައި ގަލްފު ޤައުމުތަކުގެ އެހީއާއި އައިއެމްއެފްގެ އިޞްލާޙީ ޕްރޮގްރާމްތަކާ ގުޅިގެން ފައިސާގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅުވުމާއެކު މި ކޮންޓްރޯލްތައް ލުއިކުރެވުނެވެ.

ސްރީލަންކާގައި 2022 ގައި ދިމާވި ހަރުކަށި މާލީ ހީނަރުކަމުގެ ތެރޭގައި، 360 އަށްވުރެ ގިނަ މުދާ އިމްޕޯޓްކުރުން މަނާކުރެވުނެވެ. މިއީ އަސާސީ ބޭނުންތަކަށް ޑޮލަރު ރައްކާކުރުމަށް އެޅުނު ފިޔަވަޅެކެވެ. ރިޒާވް އިތުރުވެ، އައިއެމްއެފްގެ ޕެކޭޖެއް ލިބުމާއެކު، 2024 ގައި ޤައުމުން މި ފިޔަވަޅުތައް ނަގަން ފެށިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އުޅަނދުފަހަރުގެ އިމްޕޯޓްވެސް ހިމެނެއެވެ.

ނައިޖީރިއާގައި ބޭންކުތަކުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޑެބިޓް ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓް މަހަކު 20-50 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށް ތިރިކުރިއެވެ. އަދި ސެންޓްރަލް ބޭންކުން 43 ބާވަތެއްގެ މުދަލަށް ރަސްމީ ބޭރު ފައިސާ ދޫކުރުން މަނާކުރިއެވެ. މި ފިޔަވަޅު 2023 ގެ ފަހުކޮޅު ނެގުނު ނަމަވެސް، ކާޑުން ޚަރަދުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހަނިކުރުންތައް ދެމެހެއްޓިފައިވެއެވެ.

ބަންގްލަދޭޝްގައި 2022 ގައި އެލްސީ ކޭޝް މާޖިންއަށް ޝަރުޠުތައް އިތުރުކޮށް، ކާޑުން ޚަރަދުކުރުމުގެ އުސޫލުތައް ހަރުކަށިކުރިއެވެ. ވިޔަފާރީގެ ދަރަނި ކުޑަވެ، ރިޒާވް ސްޓެބިލައިޒްވުމާއެކު 2023-24 ގައި މި ފިޔަވަޅުތައް މަޑުމަޑުން ލުއިކުރެވުނެވެ.

ޕާކިސްތާނުން 2022 ގައި ޒަރޫރީ ނޫން މުދާ އިމްޕޯޓްކުރުން މަނާކޮށް، އެލްސީތައް ލަސްކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ގަލްފު ޤައުމުތަކުގެ އެހީގެ ދަށުން ހިންގުނު ފައިނޭންސިންގ ޕްލޭނަކާ ގުޅިގެން މަދު މަސްތަކެއްގެ ތެރޭގައި މި ފިޔަވަޅުތައް ނެގުނެވެ.

އާޖެންޓީނާއިން ކާޑުތަކުގެ ލިމިޓް ހަނިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ބޮޑެތި ޓެކްސްތަކެއް ނެގިއެވެ. މިގޮތުން "ޤަޠަރު ޑޮލަރު"ގެ ނަމުގައި ރޭޓެއް ތަޢާރަފުކޮށް، 300 އެމެރިކާ ޑޮލަރަށްވުރެ މަތީގެ ބޭރުގެ މުއާމަލާތްތަކުގެ އަގު އަމަލީގޮތުން ދެގުނަ ކުރެވުނެވެ. މި ނިޒާމު އަދިވެސް ދެމިއޮތް ނަމަވެސް، 2023 ގައި އޭގެ ބައެއް ކަންކަން ފަސޭހަކުރެވުނެވެ.

ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އީ-ކޮމާސް ޕްލެޓްފޯމްތައް މަނާކުރުމާއި ހަރުކަށި ލިމިޓްތަކުގެ ބަދަލުގައި، ބީއެމްއެލްގެ ފީއަކީ މަދު ޕްލެޓްފޯމްތަކަކަށް އަމާޒުކުރެވިފައިވާ އަދި މާކެޓް އަސާސްތަކަށް ބިނާކުރެވިފައިވާ އުސޫލެކެވެ. މި އުސޫލު އަމާޒުކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ބޭނުންކުރެވޭ އީ-ކޮމާސް ޕްލެޓްފޯމްތަކަށް ކަމަށްވުމާއި، އަސާސީ ބޭނުންތައް އިސްތިސްނާކުރެވިފައިވުމާއެކު، މި ސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދަކީ އާންމު އަދި އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއެކު، އަމިއްލަ ކާޑުތައް ވިޔަފާރީގެ ބޭނުމަށް ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމެވެ.

އިގްތިސާދު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން މިއީ ވަގުތީ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެއެވެ. މިއީ އެހެން ޤައުމުތަކުންވެސް ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަން ދިމާވާ ދުވަސްވަރު އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކާ އެއްގޮތް ކަމެކެވެ.

އެހެން އިޤްތިޞާދުތަކުން ފެނިފައިވާ ގޮތުގައި، މިފަދަ ކޮންޓްރޯލްތައް ޢާންމުކޮށް ހަރުކަށިކުރެވެނީ ހީނަރުކަމުގެ ދުވަސްވަރުގައެވެ. އަދި ޙާލަތު ރަނގަޅުވަމުން އަންނަ ވަރަކަށް ފިޔަވަޅުތައް ލުއިކުރެވެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ މި ނިންމުމަކީ ދިމާވެދާނެ ދަތިތަކަށް ތައްޔާރުވުމުގެ މަސައްކަތުގެ ބައެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިއީ ހަރުކަށި ހަނިކުރުންތަކަކަށް ދިއުމުގެ ބަދަލުގައި، ދަތިވެފައިވާ ބޭރު ފައިސާއަށް ހަމަހަމަ ގޮތެއްގައި ވާޞިލުވެވޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ.