ރަސްމާލޭގައި ލީސްހޯލްޑް ކުރުމަކީ ބޭރު މީހުންނަށް ބިން ވިއްކާލުންތަ !؟

ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ހިންގާ އެންމެ ބޮޑު ބިމާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫޢު ކަމަށްވާ ރަސްމާލެ މަޝްރޫޢާ ގުޅިގެން، މި ދުވަސްވަރު ގިނަ ފަރާތްތަކުގެ ވާހަކައިގައި ތަކުރާރުވާ ބަހަކީ “ލީސްހޯލްޑް” އެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ބިމާއި އެޕާޓްމަންޓް ދޫކުރާ ވާހަކަ ދެކެވޭއިރު، ބަހުސް އެންމެ ގަދަވެފައިވަނީ ތަނެއް “ވިއްކުމާއި” “ލީސްހޯލްޑް” ކުރުމަކީ އެއް ކަމެއްތޯ ނޫންތޯ ސުވާލުގައެވެ.

މި ދެ ބަސް ގިނަ ފަހަރަށް އެއް މާނައެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭތީ، ދިވެހި ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި ޤައުމުގެ ސިޔާދަތަށް އުނިކަމެއް ލިބިދާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ފާޅުކުރެއެވެ. އެހެންވެ، ދެ ކަމުގެ ޙަޤީޤީ ތަފާތު ސާފުކޮށް ދެނެގަތުން ވަރަށް މުހިންމެވެ.

ވިއްކުމުން ލިބެނީ ދާއިމީ މިލްކުވެރިކަން

ތަނެއް ވިއްކުން ނުވަތަ “ފްރީހޯލްޑް” ކުރުމަކީ، މުއްދަތެއްގެ ހަނިކަމެއް ނެތި، އެ ތަނުގެ ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަން އަބަދަށް އަނެއް ފަރާތަށް ބަދަލުވުމެވެ. މިސާލަކަށް، ދިވެހި ރައްޔިތަކު ބިމެއް ނުވަތަ އެޕާޓްމަންޓެއް ގަތުމުން، އެ ތަން އޭނާގެ ދާއިމީ މިލްކަކަށް ވެއެވެ. އޭނާގެ ފަހުން ވާރުތަވެރިންނަށް އެ ތަން ވާރުތަވާއިރު، ބޭނުން ގޮތަކަށް ވިއްކާލުމުގެ ނުވަތަ އެހެން މީހަކަށް ދިނުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު ވެސް އޭނާއަށް ލިބެއެވެ. މިހެން ވުމުން، އަސްލު މިލްކުވެރިޔާއަށް ނުވަތަ ދައުލަތަށް އެ ތަނުގެ މައްޗަށް އޮތް ބާރު މުޅިން ކެނޑިގެން ދެއެވެ.

ލީސްހޯލްޑަކީ މުއްދަތަކަށް ދެވޭ ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު

ލީސްހޯލްޑުގެ މާނައަކީ މިއީ ނޫނެވެ. ލީސްހޯލްޑުގައި ވަނީ ކަނޑައެޅިފައިވާ މުއްދަތަކަށް، ވަކި ޝަރުޠުތަކެއްގެ ދަށުން، ތަނެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު ކުއްޔަށް ނުވަތަ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ދިނުމެވެ. އެހެންކަމުން، ބޭރުގެ ފަރާތަކުން ރާއްޖެއިން ތަނެއް ލީސްހޯލްޑް ކުރުމުން، ރާއްޖޭގެ ބިމުން އިންޗިއެއް ވެސް އެ ފަރާތުގެ މިލްކަކަށް ނުވެއެވެ.

އެއްބަސްވުމުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމާއެކު، އެއްވެސް ޝަރުޠަކާ ނުލާ އެ ތަން އަނބުރާ ރުޖޫޢަވަނީ ދައުލަތަށެވެ. މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ވެސް ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ހިނގައިފިނަމަ، އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރުމުގެ ބާރު ދައުލަތަށް އޮވެއެވެ. އެހެންވީމާ، ދިވެއްސަކު ތަނެއް ގަނެގެން ލިބޭ ދާއިމީ މިލްކުވެރިކަމާއި، ބޭރު ފަރާތަކުން ލީސްހޯލްޑް އުސޫލުން ތަނެއް ހޯދުމާ ދެމެދު ހުރީ އުޑާއި ބިމުގެ ތަފާތެވެ.

ރަސްމާލެ އަދި ކުރިން ވެސް ބޭނުންކުރާ އުސޫލު

ރަސްމާލެ މަޝްރޫޢުގައި ވެސް ކަންތައް ހިނގާނީ މި ގޮތަށެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ފަސްގަނޑު ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކާލުމެއް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ކުރަނީ، ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ބިމާ ބެހޭ ޤާނޫނުތަކުގެ އިމުގެ ތެރެއިން، ބޮޑު އިޤްތިޞާދީ މަންފާއެއް ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި ވަކި މުއްދަތަކަށް ލީސްހޯލްޑް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލުމެވެ.

މިއީ ރާއްޖެއަށް އާ ކަމެއް ވެސް ނޫނެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތް ބިނާވެފައި ވަނީ ވެސް މި އުސޫލުގެ މައްޗަށެވެ. ގިނަ ފަޅުރަށްތައް 50 އަހަރަށް ނުވަތަ 99 އަހަރަށް ބޭރުގެ ބޮޑެތި ކުންފުނިތަކަށް ލީސްހޯލްޑް އުސޫލުން ދީފައިވީ ނަމަވެސް، އެއިން އެއްވެސް ރަށެއް ބޭރުގެ ފަރާތެއްގެ މިލްކަކަށް ވެފައެއް ނުވެއެވެ. ހުޅުމާލެއިން ވެސް މި އުސޫލުން އެތައް ބިމަކާއި ފްލެޓެއް ދޫކޮށްފައިވާއިރު، އެ ތަންތަނުގެ އަސްލު ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން އަދިވެސް ހުރީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ ބާރުގެ ދަށުގައެވެ.

ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، ވިއްކުމާއި ލީސްހޯލްޑް ކުރުމަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ. ވިއްކުމުން މިލްކުވެރިކަން ދޫކޮށްލެވެނީ އަބަދަށެވެ. ލީސްހޯލްޑުގައި، ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި ޤައުމުގެ ސިޔާދަތު ދައުލަތުގެ އަތުގައި ބާއްވައިގެން، ވަކި މުއްދަތަކަށް އިޤްތިޞާދީ މަންފާ ހޯދުމުގެ ދޮރު ހުޅުވާލެވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ރަސްމާލޭގައި ލީސްހޯލްޑް ކުރެވޭ ތަންތަނަކީ ބޭރު މީހުންނަށް ދާއިމަށް ވިއްކާލެވޭ ތަންތަން ކަމުގައި ދެކުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުންނާއި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ޙަޤީޤަތާ ދުރު ވިސްނުމެކެވެ.