ފުލުހުންގެ ވަޒީފާއިން މީގެ 12 އަހަރު ކުރިން ވަކިކުރި އިންސްޕެކްޓާ އޮފް ޕޮލިސް އަހުމަދު ޝިޔާމަށް އަލުން ވަޒީފާ ދޭން ހައި ކޯޓުން ހުކުމްކޮށް، ވަކިކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ވަޒީފާ ދިނުމާ ހަމައަށް ލިބެންޖެހޭ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދޭން ވެސް ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 3.5 މިލިއަނާއި 4.8 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ ބޮޑު އަދަދެކެވެ. މި ފައިސާ ނުކުންނާނީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ޓެކްސް ފައިސާއިންނެވެ. ސުވާލަކީ، މި ބޮޑު ބުރައިގެ ޒިންމާ ނަގަންވީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟

ނޯތު ޕޮލިސް ޑިވިޝަންގެ ކޮމާންޑަރެއްގެ ގޮތުގައި ހުރެ މަގާމުގެ ނުފޫޒު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް މެއި 2014 ގައި ޝިޔާމް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ ފުލުހުންގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުންނެވެ. އެ މައްސަލަ ޝިޔާމްގެ ފަރާތުން ސިވިލް ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމުން، އެ ކޯޓުން ނިންމީ ޝިޔާމަށް ވަޒީފާ ދޭން އަންގާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތް ކަމަށެވެ. އެ ހިސާބުން ޝިޔާމް މައްސަލަ ހައި ކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރި ނަމަވެސް، ނިންމުމެއް އައީ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އެޕްރީލް 16 ގައެވެ.

މިއީ ޤާނޫނީ ނިޒާމެއްގެ ތެރޭގައި މައްސަލައެއް "ޕާކުކޮށްފައި" ބާއްވައިގެން ނުކުންނަ ނަތީޖާއެވެ. ކޯޓުގައި މައްސަލައެއް ހިފެހެއްޓިފައި އޮންނަ ކޮންމެ ދުވަހަކީ ދައުލަތުގެ ޚަރަދު ބޮޑުވާ ދުވަހެކެވެ. 2014 ގައި ނިންމައިލި ނަމަ ހަ މަހުގެ މުސާރައެވެ. 2026 ގައި ނިމުމުން 12 އަހަރުގެ މުސާރައެވެ.

ބަންޑާރަ ނައިބުގެ އޮފީހުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުމެއް އެބައޮތެވެ. ވަޒީފާ އިޔާދަކުރާ ހާލަތުގައި އެ މީހަކަށް އެންމެ ގިނަވެގެން ނަގައިދެވޭނީ ހަ މަސް ދުވަހުގެ މުސާރައާއި އިނާޔަތެވެ. ވަޒީފާ ނުދޭ ނަމަ އެއް އަހަރުގެ މުސާރައެވެ. ނަމަވެސް ހައި ކޯޓުގެ ހުކުމުގައި އެ ލިމިޓަށް ބެލުމެއް ނެތި 12 އަހަރުގެ ފުރިހަމަ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދޭން ވަނީ އަމުރުކޮށްފައެވެ.

މިއީ ކޯޓުތަކުގެ މެދުގައި ހުރި ސީރިއަސް ފުށުއެރުމެކެވެ. ދަށު ކޯޓުތަކުން ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކަށް ތަބާނުވާ ނަމަ، ޤާނޫނީ ނިޒާމުގެ އިތުބާރު ގެއްލެއެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ލިބޭ ގެއްލުން އެތައް ގުނައެއް ބޮޑުވެއެވެ.

ހައި ކޯޓުގެ ހުކުމުގައި ސާފުކޮށް ބުނެފައިވެއެވެ. ޝިޔާމް ވަޒީފާއިން ވަކިކުރީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮވެގެންކަން ދައުލަތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވެއެވެ. ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން ރިއާޔަތްކުރީ ކޮން ހެއްކަކަށް ކަން ދައުލަތަށް ކޯޓަށް ދެއްކޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ.

މި ހުކުމުން ފެންނަ އެއް މަންޒަރަކީ ފުލުހުންގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑުން 2014 ގައި ޝިޔާމް ވަކިކުރިއިރު، އެކަށީގެންވާ ތަހުގީގެއް ހިންގައި ލިޔެކިޔުން ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓާފައި ނެތް ކަމެވެ. ރަނގަޅަށް ހެކި ރެކޯޑުކޮށް، ތަހުގީގު ފައިލް ފުރިހަމަ ނަމަ، 12 އަހަރު ފަހުން ކޯޓުގައި ހެކި ދެއްކެން ނެތޭ ބުނާ ހާލަތެއް ނައީހެވެ.

ޝިޔާމްގެ މައްސަލައާ ވަރަށް އެއްގޮތް މައްސަލައެއް ކުރިން ވެސް ހިނގައިފައިވެއެވެ. ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސްގެ ކުރީގެ ވެރިޔާ މުހައްމަދު "އެމްސީ" ހަމީދު 2012 ގައި ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށް، ސިވިލް ކޯޓުން 2013 ގައި ވަޒީފާ ދޭން ހުކުމްކޮށް، ހައި ކޯޓުން 2016 ގައި އެ ހުކުމް ބާތިލްކޮށް، ސުޕްރީމް ކޯޓުން 2018 ގައި ވަޒީފާ ދޭން ހުކުމްކުރީ ހަ އަހަރު ފަހުންނެވެ. ހަ އަހަރު ވެސް ދިގު މުއްދަތެކެވެ.

ނަމަވެސް ޝިޔާމްގެ މައްސަލައިގައި އެ މުއްދަތު ދެ ގުނައެވެ - 12 އަހަރެވެ. ކޯޓުތަކުގެ ނިޒާމުން ފިލާވަޅެއް ނެގިފައި ނެތްކަން މި ދެ ކޭސް އަޅައިކިޔާލުމުން ވަރަށް ސާފެވެ.

ޝިޔާމެއް ނޫނެވެ. ޝިޔާމަކީ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އޭނާގެ ހައްގު ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރި މީހެކެވެ. ޒިންމާ އެޅެނީ ތިން ފަރާތެއްގެ ބޮލުގައެވެ.

ފުރަތަމައީ، ފުލުހުންގެ ޑިސިޕްލިނަރީ ބޯޑެވެ. ރަނގަޅަށް ތަހުގީގުކޮށް ހެކި ބެލެހެއްޓި ނަމަ ކޯޓުގައި ދައުލަތުގެ ކޭސް ބަލިނުވީހެވެ. ދެވަނައީ، ކޯޓު ނިޒާމެވެ. 12 އަހަރު ވާންދެން މައްސަލައެއް ފުނިޖެހިފައި ބާއްވައިގެން، ކޮންމެ ދުވަހަކު ދައުލަތުގެ ދަރަނި ބޮޑުވީއެވެ. ތިންވަނައީ، ދައުލަތުގެ ޤާނޫނީ ވަކީލުންނެވެ. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުން ފާހަގަކޮށް ހައި ކޯޓުގައި ވަކާލާތު ކުރެވުނީ ކިހާ ވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟

ނަތީޖާއަކީ ރައްޔިތު މީހާގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން މިލިއަނުން ބަދަލު ދޭންޖެހުމެވެ. ޝިޔާމަށް ދައުލަތުން ގެއްލުމެއް ދީފައިވާ ނަމަ ބަދަލެއް ލިބެންޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް 12 އަހަރުގެ ފުރިހަމަ މުސާރައާއި އިނާޔަތް ދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުސޫލާ ވެސް ޚިލާފު، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ވެސް ބުރައެއް، އަދި ޤާނޫނީ ނިޒާމުގެ ބޮޑު ފެއިލިއާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެންޖެހެއެވެ.

ދެން މި ބުރަ އުފުލާންވީ ހަމަ އާންމު ރައްޔިތު މީހާގެ ޓެކްސް ފައިސާއިން ހެއްޔެވެ ؟