ވ. އަތޮޅު އަލިމަތީ ކައިރީ ކަނޑު އަޑީ ހޮހޮޅައެއް ތެރެއަށް ފީނަން ދިޔަ އިޓަލީގެ ފަސް ފަތުރުވެރިން އެނބުރި ނައިސް، ރާއްޖޭގެ ޑައިވިން ތާރީޚުގައި ހިނގި އެންމެ ހިތާމަވެރި ހާދިސާގެ ގޮތުގައި ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތައް ވަނީ ސިފަ ކޮށްފައެވެ.

ފަސް ޑައިވަރުން ގެއްލުނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހި ކަނޑު ދަންނަ ތަޖުރިބާކާރު ޑައިވަރުން ދެކޭ ގޮތުގައި ވީ ކީއް ހެއްޔެވެ؟

36 މީޓަރުގެ ދިގު ލަގްޒަރީ ލިވްއެބޯޑު "ޑިއުކް އޮފް ޔޯކް" ގައި ހަފުތާ ދުވަހުގެ ކްރޫޒެއް ފެށި އިޓަލީގެ ފަސް ފަތުރުވެރިން، ބުރާސްފަތި ދުވަހު ހެނދުނު ވ. އަލިމަތީ ކައިރީ ކަނޑު އަޑީ ހޮހޮޅައެއް ބެލުމަށް ގާތްގަނޑަކަށް 50 މީޓަރު (165 ފޫޓު) ފުނަށް ޑައިވިނަށް ދިޔައެވެ. މެންދުރަށް ސާފޭސް ކުރާން ޖެހޭ ވަގުތު ފާއިތުވީ އިރު ވެސް ފަސް ޑައިވަރުން ނޭރުމުން، ބޯޓުގެ ކްރޫ ވަނީ މެންދުރު ފަހު 1:45 ހާއިރު ފުލުހުންނަށް ރިޕޯޓު ކޮށްފައެވެ.

ކަނޑާއި ވައިގެ މަގުން ބޮޑު ހޯދުމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ފެށިއެވެ. އިރު އޮއްސެން ގާތްވެ 6:13 ހާއިރު ސަފާރީގެ ޑައިވަރުންނަށް އެކެއްގެ ހަށިގަނޑު 60 މީޓަރު (200 ފޫޓު) ފުނުން ހޮހޮޅައިގެ ތެރެއިން ފެނުނެވެ. ބާކީ ހަތަރު ޑައިވަރުން ވީ ކަމަށް ބެލެވެނީ ހަމަ އެ ހޮހޮޅައިގެ ތެރޭގައެވެ. ރައީސް އޮފީހުގެ ތަރުޖަމާނު މުޙައްމަދު ޙުސައިން ޝަރީފް ވިދާޅުވީ "އެންމެ ޒަމާނީ ސާމާނާ އެކު ވެސް ޑައިވަރުން އެ ހޮހޮޅައާ ކައިރި ނުވާނެ" ކަމަށެވެ.

މި ހޮހޮޅައިގެ ތެރެއަށް އެކި ފަހަރު މަތިން ފީނާފައި ވާ، ސިފައިންގެ ކުރީގެ ޑައިވަރެއް ކަމަށް ވާ ޝަފްރާޒް ނަޢީމް، ދަ މިރާ ނޫހަށް މަޢުލޫމާތުދެމުން އެ ހޮހޮޅައިގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ސީދާ ކޮށް ކިޔައިދީފައި ވެއެވެ.

ޝަފްރާޒް ބުނީ ހޮހޮޅައިގެ ފުންމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 55 އާއި 58 މީޓަރާ ދެމެދު ކަމަށެވެ. ހޮހޮޅައިގެ ތެރެއަށް ގާތްގަނޑަކަށް 100 މީޓަރަށް ދެވޭ ހިސާބުން ހޮހޮޅަ ދެ ކަފިވެ، އިތުރަށް ފުންވާ ކަމަށްވެސް ބުނެފައިވެއެވެ. 

"މި ހޮހޮޅައަށް އެކި ފަހަރު މަތިން، އެ ކަމަށް ބޭނުންވާ އެކަށީގެންވާ އާލާތް ބޭނުންކޮށްގެން ފީނާފައި ވާނެ. މިއީ ޢާދައިގެ އޮކްސިޖަން ބޭނުންކޮށްގެން، ނުވަތަ ޓެކްނިކަލް ޑައިވިން އާއި ކޭވް ޑައިވިން ތަމްރީން ނެތި ފީނާން ވާ ވަރުގެ ތަނެއް ނޫން" ޝަފްރާޒް ބުނި ކަމަށް ދަ މިރާ ނޫހުގައި ރިޕޯޓު ކޮށްފައި ވެއެވެ.

ރާއްޖޭގައި ރިކްރިއޭޝަނަލް ޑައިވިން ހުއްދަ ދެނީ 30 މީޓަރާ ހަމައަށެވެ. 30 މީޓަރުން ފުނަށް ފީނާ ނަމަ ޚާއްޞަ ހުއްދައެއް ބޭނުން ވެއެވެ. ފަތުރުވެރިކަމާ ބެހޭ ކުރީގެ ވަޒީރު ޠާރިޤް އިބްރާހީމް ވަނީ، 30 މީޓަރުން ފުނަށް ޚާއްޞަ ހުއްދައާ އެކު ޑީޕް ޑައިވް ހުއްދަ ދޭ ނިޒާމެއް ޤާއިމް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވައިފައެވެ. ނަމަވެސް މި ފަސް ޑައިވަރުން 50 މީޓަރަށް ފީނީ ހުއްދަ ހޯދައިގެންތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ، އެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތައް އަދި ދީފައެއް ނުވެއެވެ.

މޫދު ބުޅާ ޑައިވް ސެންޓަރުގެ ވެރިޔާ ޒޫނާ ނަޝީދު، ދަ މިރާ ނޫހާ ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ބުނީ "ސްކޫބާ ޑައިވިންގެ ގަވާއިދުތަކާއި އުސޫލުތަކަށް އިޙުތިރާމް ކުރާ ނަމަ، މިއީ ވަރަށް ރައްކާތެރި ކުޅިވަރެއް" ކަމަށެވެ. "ފުން ތަންތަނާއި ހޮހޮޅަތައް ބެލުމަށް ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ބޭނުންވަނީ އެ ކަމުގައި ހުރި ނުރައްކާ ބޮޑުވީމާ" ކަމަށް ވެސް ޒޫނާ ބުނެފައިވެއެވެ. މި ފަދަ ހިތާމަވެރި ހާދިސާތައް ހިނގާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ގަވާއިދުތަކަށް އިޙުމާލުވުން ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ. 

ދަ މިރާ ނޫހުން ރިޕޯޓު ކޮށްފައި ވާ ގޮތުގައި، ބައެއް ސަފާރީތަކުގެ ފުލް ކޮންޓްރޯލް އޮންނަނީ ބިދޭސީންގެ އަތުގައެވެ. ޚާއްޞަކޮށް އިޓަލީ މީހުންނަކީ ގިނަ ސަފާރީ "ކުއްޔަށް" ނަގައި "ވެރީން" ގެ ގޮތުގައި ތިބެގެން ހިންގާ ބައެކެވެ. ހާދިސާ ހިނގި "ޑިއުކް އޮފް ޔޯކް" ވެސް ހިންގަނީ ލަގްޒަރީ ޔޮޓް މޯލްޑިވްސް ކުންފުންޏާއި އިޓަލީގެ އަލްބަޓްރޮސް ޓޮޕް ބޯޓް ގުޅިގެންނެވެ.

ޒޫނާ ނަޝީދު ވަނީ، މި ހާދިސާ ފުރިހަމައަށް ތަޙުޤީޤު ކުރުމަށާއި، ތަފްޞީލް ޢާންމުންނާ ހިއްސާ ކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް އިލްތިމާސް ކޮށްފައެވެ. "ފެތުރެމުންދާ ދޮގު މަޢުލޫމާތުތައް ހުއްޓުވުމަށް ޓަކައި، މި ފަދަ މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކޮށް އޭގެ ތަފްޞީލް ޢާންމުންނާ ހިއްސާ ކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް އިލްތިމާސް ކުރަން. އަދި ޒިންމާ ވާ ޑައިވް ގައިޑުންނާއި އޮޕަރޭޓަރުންނާ މެދު ފިޔަވަޅު އެޅެން ޖެހޭ" ކަމަށް ވެސް ޒޫނާ ބުނި ކަމަށް ދަ މިރާ ގައި ރިޕޯޓު ކޮށްފައި ވެއެވެ.

މިއީ ރާއްޖޭގައި ޑައިވިންގައި ފަސް ފަތުރުވެރިން އެއް ފަހަރާ މަރުވި ދެ ވަނަ ފަހަރެވެ. ފުރަތަމަ ހާދިސާ ހިނގީ 19 ޖެނުއަރީ 1993 ގައެވެ. ލ. ގާދޫ ކަނޑުއޮޅިއަށް ފީނި "އެންރިކާ" ސަފާރީގެ ފަސް އިޓަލީ ފަތުރުވެރިން ވެސް އެ ހާދިސާގައި މަރުވިއެވެ. އެ ހާދިސާ އާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގެ ޑައިވިން ގަވާއިދުތައް ހަރުދަނާ ކުރިއެވެ. 33 އަހަރު ފަހުން ހަމަ އެ ފަދަ ހާދިސާއެއް ތަކުރާރުވުމުން، ރާއްޖޭގެ ޑައިވިން ސިނާޢަތުގެ ސަލާމަތީ ނިޒާމާ މެދު އަލުން ވިސްނައިލަން ޖެހޭ ކަން ގިނަ ތަޖުރިބާކާރުން ފާހަގަ ކުރެއެވެ.

މިހާރު ވެސް އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓު ގާޑު ޝިޕް ޣާޒީ ސަރަޙައްދުގައި ހަރަކާތްތެރި ވެއެވެ. ކޮލޮމްބޯ ގައި ހުންނަ އިޓަލީ އެމްބެސެޑަރ ވަނީ މާލެ ވަޑައިގެން ހޯދުމުގެ ބޯޓުގައި ހުންނަވައި ކޯސްޓު ގާޑުގެ އޮފިޝަލުންނާ ބައްދަލު ކުރައްވައިފައެވެ. އިޓަލީގެ ޑައިވިން ތަޖުރިބާކާރަކު ވެސް ކޯސްޓު ގާޑާ ގުޅިފައި ވެއެވެ. ހޮހޮޅައަށް ވެދެވޭތޯ ބެލުމުގެ ދެ ވަނަ ޑައިވު ކުރުމަށް ތައްޔާރީތައް ވީ ނަމަވެސް، ރީނދޫ ސަމާލު ނެރެފައި ވާ ގޯސް މޫސުމުގެ ސަބަބުން ރިކަވަރީ ލަސްވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ އެހީ ހޯދުމުގެ ފުރުޞަތު ވެސް ރާއްޖެ އިން ބަލަމުން ދެއެވެ.

އިތުރު ޕެރެގްރާފް:

އިޓަލީގެ އަންޑާވޯޓާ އެންޑް ހައިޕަބޭރިކް މެޑިސިން ސޮސައިޓީ (ސިމްސީ) ގެ ރައީސް އަލްފޮންޒޯ ބޮލޮނީނީ ފާހަގަ ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މި ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވެދާނެ މައިގަނޑު ތިން ސަބަބެއް ފެނެއެވެ.

އޭނާ ފާހަަގަކުރާގޮތުގައި ފުރަތަ ސަބަބަކީ ޓޭންކުގެ ގޭސް މިކްސް ރަނގަޅަށް ކެލިބްރޭޓް ނުވުމެވެ. ހައި ޕްރެޝާގައި އޮކްސިޖަން ވިހަ ވެ (ހައިޕަރޮކްސިއާ)، ހޭ ނެތުން ދިމާވެދޭނެއެވެ.

ދެ ވަނަ ކަމަކަށް އޭނާ ފާހަގަކުރަނީ، 50 މީޓަރު ހޮހޮޅައެއް ތެރޭ އެކަކަށް ޕެނިކް އެޓޭކެއް އައުމުން، ބާކީ ޑައިވަރުންވެސް ޕެނިކް ވުމެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރާ ތިންވަނަ ހާލަތަކީ އޮކްސިޖަން ތަޣައްޔަރުވުމެވެ. 

އިޓަލީގެ ތަޖުރިބާކާރު ޑައިވް މާސްޓަރ މައުރީޒިއޯ އޫރަސް ބުނީ އެންމެ ޢަޖައިބުވާ ކަމަކީ ފަސް ޑައިވަރުން އެއް ފަހަރާ ޙާލަތަށް ދިޔުން ކަމަށާއި ތަޖުރިބާ ހުރި ބައެއް ނަމަ، މި ފަދަ ކަންކަން ކުރީ ބައިގައި ޗެކް ނުކޮށް ނުތިބީސް ކަމަށެެވެ.